انصافی که بوی تملق میدهد | سقوط یک رسانه به دره عریضهنویسی برای آقازادهها
رویداد۲۴ | رویداد۲۴ در دو گزارش جداگانه تحت عناوین «سناریوهای بد و بدتر آقا یوسف | وقتی پسر رئیس جمهور نسخه قرض کردن از فامیل میپیچید» و ««آماده بدترین سناریو باشید» | حماسه جدید پسر رئیسجمهور؛ سیگنال از درون قدرت یا خطای تحلیلی؟»، به یادداشتهای اخیر یوسف پزشکیان پرداخت؛ یادداشتهایی که در آنها فرزند رئیسجمهور از «بدترین سناریوها»، احتمال تشدید بحران، حذف تدریجی رفاه عمومی و حتی لزوم «قرض گرفتن از فامیل» سخن گفته بود. حالا رسانهای نزدیک به دولت، در متنی با عنوان «رمزگشایی از هجمه رسانهای علیه یک یادداشت»، تلاش کرده یک نقد مشفقانه را به «تسویه حساب سیاسی» و «سیاهنمایی» تقلیل دهد و به اصلاح «پشت پرده» افشا کند!
مسئله، اما بسیار سادهتر و در عین حال مهمتر از این روایتسازیهاست:
بحث بر سر حق نوشتن یا تحلیل کردن یوسف پزشکیان نیست؛ بحث بر سر وزن سیاسی کلمات کسی است که به نزدیکترین حلقه قدرت در کشور متصل است. آنچه در این بین مایه تاسف است، قلم زدن یک رسانه نه برای حقیقت، بلکه برای ابراز ارادت به فرزند رئیس جمهور است.
سایت خبری انصاف نیوز در مطلبی کوتاه به گزارش رویداد۲۴ تاخته و مدعی «رمزگشایی» از «حملات به پسر رئیس جمهور» جمهور شده است.
بیشتر بخوانید:
جدال همیشگی دولتها با رسانه از کجا نشات میگیرد؟
حکومتهای توتالیتر از رسانه چه میخواهند؟
غافل از اینکه فرزند رئیسجمهور، آن هم در شرایط جنگی و بحران اقتصادی، دیگر برخلاف تفسیر مذیق انصاف نیوز صرفاً یک «شهروند عادی» نیست که بتوان اظهاراتش را در حد یادداشت شخصی یا دلنوشته تلگرامی تقلیل داد. وقتی کسی با دسترسی به عالیترین سطوح اطلاعاتی کشور، از «بدترین سناریو» سخن میگوید، افکار عمومی طبیعی است که این جملات را نه صرفاً تحلیل شخصی، بلکه نوعی سیگنال از درون ساختار قدرت تلقی کند.
انصافنیوز تلاش کرده این مسئله بدیهی را نادیده بگیرد و وانمود کند که رویداد۲۴ با «برداشت بدبینانه» خود، فضای روانی جامعه را ملتهب کرده است. این در حالی است که دقیقاً پرسش اصلی رویداد۲۴ همین بوده: چرا اساساً باید چنین ادبیاتی از سوی فرزند رئیسجمهور وارد فضای عمومی شود؟
در یادداشتهای یوسف پزشکیان، جامعه به دو گروه «منفعل» و «فعال» تقسیم میشود و گروه دوم به «آمادگی برای بدترین سناریوها» دعوت میشوند؛ و مختصات این «بدترین سناریو» هم اتفاقا ارائه میشود که صحبت از همین مختصات در اطلاعیههای تکلیفی شعام، ممنوع اعلام شدهاند. شورای عالی امنیت ملی در یکی از آخرین بخشنامههای خود خطاب به رسانهها به صراحت گفته «از نشر و بازنشر گمانهزنیهای غیرمستند، القاء فضای یأس و بزرگنمایی آسیبها و شاخصهای منفی که قطعا میتواند موجب سوءاستفاده رسانههای معاند شود، پرهیز نمایید». نقد رویداد ۲۴ به پسر رئیس جمهور، عطف به همین بخشنامههایی است که پدر بزرگوار ایشان در راس این شورا، به رسانهها ابلاغ میکنند و به طریق اولی، فرزند خودشان باید از آن تمکین کند.
طبیعی است که در فضای جنگ، تحریم و التهاب اقتصادی، افکار عمومی عبارات پسر رئیس جمهور درباره بدترین سناریوها، را به شدیدترین تصاویر ذهنی خود ترجمه کند؛ از جهش افسارگسیخته ارز گرفته تا کمبود کالا و فروپاشی اقتصادی.
این نه «تفسیر بدبینانه رسانه»، بلکه سازوکار طبیعی جامعه در مواجهه با پیامهای مبهم و اضطرابآفرین است.
تناقض اصلی، اما جایی است که انصافنیوز از یک سو میگوید این جملات صرفاً نظر یک «شهروند» بوده و از سوی دیگر، هرگونه نقد رسانهای به این سخنان را «هجمه» و «تسویهحساب سیاسی» توصیف میکند. اگر این جملات را یک فعال رسانهای مستقل یا یک اقتصاددان بیرون از دولت مطرح کرده بود، آیا باز هم گفته میشد «صرفاً یک شهروند» نظر داده است؟ یا همان رسانهها، او را متهم به سیاهنمایی، تشویش اذهان عمومی و القای ناامیدی میکردند؟
رویداد۲۴ نه مدعی وقوع فروپاشی است و نه روایتگر سناریوهای آخرالزمانی. مسئله دقیقاً برعکس است؛ ما معتقدیم استفاده از چنین ادبیاتی از سوی نزدیکترین حلقه به رئیسجمهور، خود میتواند به بیثباتی روانی و اقتصادی دامن بزند. نقد ما، هشدار نسبت به تبعات همین نوع سخن گفتن است، نه تأیید محتوای آن.
از نظر رویداد۲۴ یاداشتهای فرزند رئیس جمهور بنا به توضیحات مفصل که رویکرد منطقی و استدلالی است دارای اشکالات اساسی است که میتواند برای دولت پزشکیان و جامعه بسیار خطرناک باشد و از این رو بیان ان را وظیفه و رسالت خبری خود میداند. رسالتی که ظاهرا اخیرا در انصاف نیوز به کلی به فراموشی سپرده شده و جای خود را به وادادگی به دولت و حالا خانواده رئیس دولت داده است!
انصاف نیوز که چندی است به «پزشکیان نیوز» تغییر کاربری داده در بخشی از نقد خود مدعی است که رویداد۲۴ در مورد افشای هراس هیات وزیران از احتمال «بمباران اتمی» در شب حمله تمدنی آمریکا توسط یوسف پزشکیان، مته به خشخاش گذاشته است. هرچند که همین رسانه هم اقرار میکند که این ادعای یوسف پزشکیان در فضای مجازی «جنجالآفرین» شده بود، اما مدعی است که این اطلاعات هیچگاه از سوی مراجع رسمی «طبقهبندی شده» نبوده و پسر رئیس جمهور هم بابت افشای آن مورد پیگرد قانونی قرار نگرفته است.
رویداد۲۴ برای اولین بار خبر میدهد که مراجع رسمی بابت آن یادداشت افشاگرانه به فرزند رئیس جمهور تذکر و اخطار بسیار جدی دادهاند و در خصوص این سو رفتارها گزارشاتی توسط نهادهای امنیتی برای دستگاه قضایی و مراکز مرتبط نیز ارسال شده است.
نکته عجیبتر آنجاست که پاسخ انصافنیوز، بهجای ورود به اصل بحث، تلاش میکند با طرح ادعاهای مبهم درباره «پیوندهای سیاسی» رویداد۲۴، صورت مسئله را تغییر دهد؛ ادعاهایی که نه سندی برای آن ارائه شده و نه اساساً ربطی به اصل ماجرا دارد. واکنش تند انصاف نیوز به یادداشت تحلیلی رویداد ۲۴ نشان میدهد ظاهراً برداشت مدیریت این وبسایت خبری از فعالیت رسانهای این است که هر رسانهای که به دولت نزدیک باشد، باید چشم خود را بر خطاهای اطراف قدرت ببندد و نقش روابط عمومی را بازی کند.
رویداد۲۴ چنین تعریفی از رسانه ندارد.
رسانه اگر نتواند نسبت به پیامهای مبهم، التهابزا و بحرانساز—به ویژه اگر از سوی نزدیکان عالیترین مقام اجرایی کشور باشد—پرسشگری کند، دیگر رسانه نیست؛ بلندگوی قدرت است.
مسئله امروز، شخص یوسف پزشکیان نیست؛ مسئله، عادیسازی ادبیات اضطراب در نزدیکترین حلقه به قدرت سیاسی کشور است. جامعهای که هر روز زیر فشار جنگ، تورم و نااطمینانی زندگی میکند، بیش از هر چیز به مسئولیتپذیری در کلمات نیاز دارد؛ نه تولید ابهام، ترس و سناریوهای آخرالزمانی.
